Գրաֆիկների երեք սերունդ...

11:57 Yerevan | 7:57 GMT | Tuesday 24 June 2008

Մարինա Բաղդագյուլյան

...Եթե անգամ դեռ ծանոթ չես գրքի բովանդակությանը, հաջող ձեւավորումը կարող է հասցնել գրքի հոգեւոր, էներգետիկ ներուժը: Ոչ թե պատկերներով բովանդակության վերապատմումով, այլ զգացողությունների, իմաստի, գաղափարի փոխանցմամբ:

Երեկ Գեղարվեստի ակադեմիայի ցուցասրահում նորից սիրտ ճմլվեց Թումանյանի «Գիքորի» համար. ազգային ինքնագիտակցում` «Սասունցի Դավթի» էպիկական շնչով. ոգու փորձության, պայքարի կրակով թրծում` Չարենցով. հանդարտ-հանդարտ իմաստնացում` ծերունի ձկնորսի` ճակատի, աչքերի եւ բերանի շուրջ ակոսներից եւ ինքնանկարի ջերմ, բարի, խոհուն հայացքից: Նկարիչ Միհրան Սոսոյանն է` Թումանյանի «Գիքոր» (1954թ., դիպլոմային աշխատանք, լիտոգրաֆիա), Նաիրի Զարյանի «Սասնա Դավիթ», Չարենցի «Ամբոխները խելագարված» (1982թ. լինոգրաֆիա), «Դանթեական առասպել», «Պոեմներ եւ բալլադներ», Հեմինգուեյի «Ծերունին եւ ծովը» (1957թ. լինոգրաֆիա) եւ ուրիշ շատ գրքերի` Մարկ Տվենի «Հեքլբերի Ֆինի արկածները», Լերմոնտովի «Մեր ժամանակի հերոսը», Հայկ Խաչատրյանի «Էրեբունի» գրքերի ձեւավորողը: Երեկ նրա գրաֆիկական, յուղաներկ, ջրաներկ աշխատանքների ցուցադրությունն էր: Գեղարվեստի ակադեմիայի ռեկտոր Արամ Իսաբեկյանն իր ափսոսանքը հայտնեց, որ Միհրան Սոսոյանի դասավանդած ԲՈՒՀ-ում իր անհատական ցուցահանդեսն է` առանց նրա ներկայության, բայց ծննդյան 80-ամյակի առիթով...

1948-ից Գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի գրաֆիկական բաժանմունքի գրքի ձեւավորման բաժնի սանն էր, Հակոբ Կոջոյանի ուսանողը: Նաեւ` գրքի ձեւավորման կոջոյանական դպրոցի ավանդույթների կրողը, շարունակողը, զարգացնողը. Միհրան Սոսոյանը Հայաստանում պրոֆեսիոնալ գրաֆիկներից էր, նաեւ` ապագա գրաֆիկների ուսուցիչը: Ուրեմն` Մոսկվայում որոշել էին, որ Հայաստանին գրաֆիկայի բաժին պետք չէ, քանի որ Հայաստանը գունային նկարչության երկիր է: Սա, իհարկե, Մոսկվայի կայացրած հերթական անհեթեթ որոշումներից էր, ինչի արդյունքում փակվեց գրաֆիկայի ֆակուլտետը, ընդհատվեց հայկական գրաֆիկական դպրոցի ավանդույթների փոխանցումը, եւ երկար ժամանակ գրաֆիկների պակաս էր զգացվում: 1982 թվին, երբ վերականգնվեց այդ ամբիոնը, Մ.Սոսոյանը նորաբաց ամբիոնի վարիչն էր:

«Եթե ուշադիր նայենք Սոսոյանի գծանկարներին, ակնհայտ է Կոջոյանի եւ Սարյանի ազդեցությունը, հատկապես` «Սասնա Դավիթ», «Էրեբունի» գրքերի համար արված գրաֆիկական աշխատանքներում», - ասում է Մ.Սոսոյանի որդին` նույնպես նկարիչ Տիգրան Սոսոյանը: «Իսկ առանձնահատուկ մի գիծ, որակ, որ հենց Սոսոյանինն է՞», - հարցնում եմ: «Այս լինոգրաֆիաները, լիտոգրաֆիաները նորություն էին հայ գեղանկարչության իրականությունում, որ Սոսոյանը բերեց»:

Մ.Սոսոյանը, փաստորեն, Մարտիրոս Սարյանին, Հակոբ Կոջոյանին, Էդվարդ Իսաբեկյանին անմիջապես հաջորդած սերնդի ներկայացուցիչն է, եւ Տիգրան Սոսոյանի համոզմամբ` «Նրանք ավելի ակադեմիական էին, նրանց գծանկարը, գեղանկարը ավելի պինդ էր»: Իսկապես, Բուլղարիայում կատարած ջրաներկ, գունավոր կավիճներով աշխատանքներում գույնի, գծի հրաշալի զգացողություն կար:

Ինձ զարմացրեց Տ.Սոսոյանի անկեղծությունը երկու սերունդները համեմատելու հարցում. «Հիմա մեր ժամանակներն ուրիշ են: Հիմա մեր աշխատանքները ոչ խորքային, մակերեսային են, պահի համար... Երեւի ժամանակի պահանջից է»:

Ցուցադրությանը ներկա էին նաեւ Գեղարվեստի ակադեմիայի ուսանողներից` հենց գրաֆիկայի ֆակուլտետից:

- Դուք եք լինելու հայկական գծանկարի դպրոցի շարունակողը:

- Ես, անշուշտ, հասնելու եմ մեծերի վարպետությանը, բայց ուզում եմ ազատ ստեղծագործել, չմտածել դպրոցի մասին, - պատասխանեց երկրորդ կուրսի ուսանող Միքայելը:

- Իսկ Սոսոյանի աշխատանքներում ի՞նչն է ձեզ համար ամենաուշագրավը:

- Կարծում եմ` ես չէ, որ պիտի գնահատեմ նրա աշխատանքները, բայց զգացողությունների առումով ինձ համար ամենակարեւորը այն է, որ հայ նկարչի շունչը զգացվում է: Նաեւ այն, որ նկարիչը պրոֆեսիոնալ, կիրթ մարդ է:

Փաստորեն, ապագա գրաֆիկները ձգտում են ոգու ազատության, բայց եւ կարեւորում են պրոֆեսիոնալ, կիրթ լինելը, նաեւ` ազգայինի արտահայտումը աշխատանքներում, ինչը չեն ուսուցանում, չեն քարոզում, ինչը ծնվում է ինքնաբերաբար` խորը ինքնագիտակցումից, ներհայեցումից:

ուրբաթ, 21 դեկտեմբեր 2008

Գրաֆիկների երեք սերունդ...

11:57 Yerevan | 7:57 GMT | Tuesday 24 June 2008

Մարինա Բաղդագյուլյան

Որոնում

Արխիվ

Վերլուծական

«Շվեդական մոդելի» էությունը

Քաղաքական

Իշխանության քիլերը

Աշխարհ

Գլոբալիզացիան շարունակվում է